Przegląd drzwi ppoż: przepisy, terminy i kto odpowiada

Drzwi przeciwpożarowe przegląda się co najmniej raz w roku, a częściej, jeśli krótszy termin podaje producent w dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR). Podstawą jest rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Wprost obejmuje ono drzwi wyposażone w systemy sterowania, a dla pozostałych drzwi ppoż. roczny przegląd wynika zwykle z DTR. Przegląd zleca właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu, a każda kontrola kończy się protokołem.

• Czy przegląd drzwi ppoż. jest obowiązkowy?
• Co ile robić przegląd drzwi przeciwpożarowych?
• Jakie są wymagania prawne dotyczące drzwi przeciwpożarowych?
• Klasy odporności ogniowej drzwi ppoż. w świetle prawa
• Co sprawdza serwisant podczas przeglądu drzwi ppoż.?
• Kto może robić przegląd drzwi ppoż.?
• Kto odpowiada za przegląd i konserwację drzwi ppoż.?
• Co musi zawierać protokół z przeglądu drzwi ppoż.?
• Co grozi za brak przeglądu drzwi przeciwpożarowych?
• Najczęstsze uchybienia wykrywane podczas przeglądów drzwi ppoż.
• Lista kontrolna dla zarządcy budynku

Poniżej znajdziesz akty prawne, które mają tu zastosowanie, terminy dla różnych sytuacji, zakres czynności serwisanta, zasady dokumentowania, konsekwencje zaniedbań i usterki, które wychodzą podczas przeglądów najczęściej.

Czy przegląd drzwi ppoż. jest obowiązkowy?

Tak. Dla drzwi przeciwpożarowych z systemami sterowania (np. z elektrotrzymaczem zwalnianym sygnałem z systemu sygnalizacji pożaru) obowiązek wynika wprost z rozporządzenia MSWiA, a dla drzwi bez sterowania z dokumentacji producenta i ogólnego obowiązku utrzymania zabezpieczeń w sprawności.

Zgodnie z opisem w omówieniu przeglądów drzwi przeciwpożarowych Firetech drzwi wyposażone w systemy sterowania poddaje się przeglądom technicznym i konserwacji zgodnie z Polskimi Normami, DTR oraz instrukcją producenta. Ten sam materiał przytacza typowy zapis z DTR: konserwacja i okresowy przegląd co najmniej raz do roku, zakaz zmian i przeróbek oraz stosowanie wyłącznie oryginalnych części. Dlatego w praktyce przeglądowi podlegają wszystkie drzwi ppoż. w obiekcie, nie tylko te podłączone do automatyki.

Jest też drugi argument. Przepisy wymagają, aby drzwi przeciwpożarowe zamykały się samoczynnie w razie pożaru (§ 4 ust. 1 rozporządzenia MSWiA oraz § 240 ust. 6 warunków technicznych). Jeśli drzwi nie mają systemu sterowania, zamknięcie zapewnia samozamykacz, a tego elementu nie da się uznać za sprawny bez okresowej kontroli i regulacji.

Co ile robić przegląd drzwi przeciwpożarowych?

Minimum to raz na 12 miesięcy. Jeśli producent wskazuje krótszy okres, obowiązuje jego termin, a przy intensywnym użytkowaniu drzwi serwisy zalecają kontrolę co 6 miesięcy.

Według poradnika o terminach przeglądu drzwi ppoż. przeglądy i konserwację wykonuje się nie rzadziej niż raz w roku, a pierwszy przegląd nowych drzwi powinien odbyć się w terminie producenta, nie później niż 12 miesięcy od montażu. Ten sam poradnik zaleca kontrole co pół roku w szpitalach, centrach handlowych i biurowcach, gdzie drzwi otwiera się setki razy dziennie. To zalecenie praktyków, nie przepis.

Każda naprawa, modernizacja albo wymiana komponentu (samozamykacza, zamka, zawiasu, uszczelki) powinna kończyć się sprawdzeniem całych drzwi przez serwisanta. Zdarza się, że po wymianie jednej części drzwi przestają się domykać albo zacinają się podczas próbnej ewakuacji. Wymagania dotyczące samego osadzenia nowych drzwi opisujemy w artykule montaż drzwi ppoż. i przepisy.

Jakie są wymagania prawne dotyczące drzwi przeciwpożarowych?

Wymagania wobec drzwi ppoż. wynikają z czterech źródeł: ustawy o ochronie przeciwpożarowej, rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r., rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 12 kwietnia 2002 r. oraz normy klasyfikacyjnej PN-EN 13501-2. Do tego dochodzi DTR producenta, która określa zakres i częstotliwość konserwacji konkretnego wyrobu.

W poradniku ASSA ABLOY o serwisie drzwi przeciwpożarowych zebrano najważniejsze wymagania z tych aktów: drzwi obrotowe i podnoszone nie powinny pełnić roli drzwi przeciwpożarowych, przy ewakuacji ponad 300 osób drzwi wymagają listwy przeciwpanicznej, klasa drzwi w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego mieści się w przedziale EI 30 do EI 120 i odpowiada połowie klasy odporności ściany, a samozamykacze muszą być certyfikowane.

Rozporządzenie MSWiA wymaga też oznakowania drzwi przeciwpożarowych, choć nie określa jego wzoru. W praktyce stosuje się znak „Drzwi przeciwpożarowe. Zamykać!”, który przypomina użytkownikom, że drzwi nie wolno klinować w pozycji otwartej. Blokowanie drzwi ppoż. przed zamknięciem jest zabronione.

Jakie są przepisy ppoż. dotyczące drzwi wejściowych?

Drzwi wejściowe podlegają wymaganiom przeciwpożarowym wtedy, gdy stanowią element oddzielenia przeciwpożarowego albo leżą na drodze ewakuacyjnej. Wówczas muszą mieć klasę odporności ogniowej wynikającą z projektu budynku, a jeśli są drzwiami ppoż., obejmują je te same zasady przeglądów co pozostałe drzwi przeciwpożarowe.

Według omówienia wymogów dla drzwi przeciwpożarowych Makpol warunki techniczne przewidują dla drzwi ppoż. materiały niepalne, certyfikowany zamek i szerokość zależną od szerokości korytarza, wielkości budynku oraz liczby osób, a w budynkach użyteczności publicznej także uchwyty przeciwpaniczne, które da się otworzyć w stresie i w wysokiej temperaturze. Wymagania dla wejść do klatek schodowych i mieszkań opisujemy osobno w tekście o drzwiach wejściowych do budynku wielorodzinnego.

Klasy odporności ogniowej drzwi ppoż. w świetle prawa

Klasa odporności ogniowej mówi, jak długo drzwi zatrzymują ogień i ciepło: EI 30 oznacza co najmniej 30 minut, EI 60 co najmniej 60 minut, EI 120 co najmniej 120 minut. Wymaganą klasę dla konkretnego miejsca określa projekt na podstawie warunków technicznych, a sam przegląd sprawdza, czy drzwi nadal odpowiadają wyrobowi, który tę klasę uzyskał.

Litera E oznacza szczelność ogniową, czyli niedopuszczenie do przedostania się płomieni i gorących gazów przez przegrodę. Litera I oznacza izolacyjność ogniową, czyli ograniczenie wzrostu temperatury po stronie nienagrzewanej. Liczba to czas w minutach. Dymoszczelność klasyfikuje się osobno, dlatego drzwi na drogach ewakuacyjnych mogą mieć dodatkowe oznaczenie S.

Wyższa klasa to z reguły cięższe skrzydło, droższy wyrób i bardziej wymagający montaż. Nie jest to jednak kwestia wyboru inwestora: jeśli projekt i warunki techniczne wymagają określonej klasy, bez niej obiekt nie przejdzie odbioru, a niedopasowanie wykryte przez nadzór budowlany lub Państwową Straż Pożarną może opóźnić pozwolenie na użytkowanie.

Klasa na tabliczce znamionowej dotyczy drzwi w konfiguracji, w jakiej je zbadano. Nawiercenie skrzydła, wycięcie otworu na kratkę wentylacyjną, malowanie farbą nieprzeznaczoną do wyrobów ppoż., naklejanie ozdobnych elementów czy montaż nieoryginalnego zamka mogą podważyć tę klasyfikację. Każdą ingerencję konsultuj z producentem i zlecaj uprawnionemu serwisowi.

Co sprawdza serwisant podczas przeglądu drzwi ppoż.?

Przegląd obejmuje oględziny skrzydła i ościeżnicy, oznakowanie, uszczelki, zawiasy, zamek, samozamykacz, przeszklenia oraz próbę zamykania, a kończy się protokołem i naklejką kontrolną. Część drobnych prac konserwacyjnych, jak smarowanie zawiasów i regulacja samozamykacza, wykonuje się od razu.

Lista z zakresu przeglądów technicznych POL-POŻ jest bardziej szczegółowa niż większość opisów w sieci. Obejmuje:

• kontrolę wzrokową kompletności drzwi i osprzętu,
• kontrolę tabliczki znamionowej i oznakowania identyfikacyjnego,
• ocenę swobody ruchu skrzydła,
• kontrolę kompletności i osadzenia uszczelek, w tym uszczelki pęczniejącej,
• sprawdzenie funkcji zamykania i działania wszystkich elementów zamka,
• w drzwiach dwuskrzydłowych kontrolę regulatora kolejności zamykania skrzydeł,
• pomiar siły potrzebnej do otwarcia drzwi i ewentualną regulację samozamykacza,
• kontrolę prędkości zamykania i siły domknięcia,
• kontrolę zawiasów i ich mocowania w ościeżnicy, dociągnięcie śrub samozamykacza,
• kontrolę osadzenia ościeżnicy,
• oznaczenie drzwi naklejką „SPRAWDZONE” z datą następnego badania albo „DO NAPRAWY”,
• sporządzenie protokołu.

Opis procedury przeglądu ppozdrzwi.pl dodaje trzy punkty, o których łatwo zapomnieć: równomierność szczeliny między dolną krawędzią skrzydła a posadzką, stan powłoki malarskiej (odpryski, pęknięcia, odbarwienia) oraz stan szyb i uszczelek przyszybowych w drzwiach przeszklonych. Jeśli drzwi mają elektrotrzymacz lub inny system sterowania, serwisant sprawdza też, czy po zadziałaniu sygnału skrzydło zostaje zwolnione i domyka się samo.

Kto może robić przegląd drzwi ppoż.?

Przegląd powinna wykonać osoba z odpowiednimi kwalifikacjami: w praktyce serwisant przeszkolony lub autoryzowany przez producenta drzwi albo wyspecjalizowana firma serwisowa ppoż. Pracownik obsługi budynku może codziennie kontrolować, czy drzwi się domykają, ale nie zastąpi to udokumentowanego przeglądu.

Jak wskazuje opracowanie o obowiązkach właściciela i zarządcy KOF Regard, przeglądy wykonują osoby kompetentne, z certyfikatami lub autoryzacją producenta urządzenia, a przegląd wykonany przez przypadkową osobę może zostać uznany za nieważny podczas kontroli straży pożarnej lub ubezpieczyciela. Ponieważ przepisy odsyłają do dokumentacji producenta, przed zleceniem sprawdź w DTR, jakich kwalifikacji wymaga producent. Więcej o wyborze wykonawcy piszemy w tekście kto może wykonać przegląd drzwi ppoż.

Kto odpowiada za przegląd i konserwację drzwi ppoż.?

Za sprawność drzwi przeciwpożarowych odpowiada właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu, który nim włada. W budynku wielorodzinnym jest to zwykle wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa działająca przez zarządcę nieruchomości, a w dużych kompleksach komercyjnych zarządca obiektu.

Zatrudnienie firmy serwisowej przenosi na nią odpowiedzialność za jakość wykonanej usługi, ale nie zwalnia właściciela ani zarządcy z obowiązku zapewnienia, że przeglądy się odbywają, a wykryte usterki są usuwane. W biurowcach koordynacją często zajmują się wewnętrzni inżynierowie utrzymania ruchu, którzy zlecają specjalistyczne prace zewnętrznym firmom.

Obowiązek nie kończy się na przeglądzie rocznym. Na co dzień zarządca pilnuje, żeby drzwi nie były klinowane, zastawiane gaśnicami, meblami czy kartonami i żeby nikt nie wiercił w nich otworów. Użytkownicy budynku zwykle pierwsi zauważają, że samozamykacz się zacina albo ościeżnica jest odkształcona, dlatego warto ustalić prosty kanał zgłaszania takich usterek.

Co musi zawierać protokół z przeglądu drzwi ppoż.?

Protokół powinien wymieniać lokalizację każdych drzwi, wykonane czynności, stwierdzony stan techniczny, usterki z zaleceniami naprawy oraz termin następnego przeglądu. Bez protokołu przegląd formalnie się nie odbył.

Takie elementy protokołu wymienia wspomniane wcześniej omówienie Firetech. Dokumentacja przeciwpożarowa obejmuje także karty serwisowe i wpisy w książce obiektu budowlanego, a opracowanie KOF Regard podkreśla, że brak dokumentacji traktuje się jak brak przeglądu, nawet jeśli kontrola faktycznie się odbyła. Protokół bywa też wymagany przez ubezpieczyciela.

Oprócz wersji papierowej coraz częściej stosuje się cyfrowe rejestry przeglądów, które przypominają o terminach, przechowują historię serwisową każdych drzwi i ułatwiają przygotowanie się do kontroli. W rejestrze zapisuj daty, nazwę firmy, nazwisko serwisanta i zakres prac. Przykładowy układ dokumentu znajdziesz w artykule protokół przeglądu drzwi ppoż. (wzór).

Co grozi za brak przeglądu drzwi przeciwpożarowych?

Za brak przeglądów grozi odpowiedzialność wykroczeniowa (grzywna, a nawet areszt na podstawie Kodeksu wykroczeń), a przy poważnych nieprawidłowościach decyzja o zakazie użytkowania obiektu do czasu usunięcia usterek. Dochodzi do tego ryzyko odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela.

Najpoważniejsze skutki pojawiają się po pożarze. Jeśli okaże się, że drzwi nie zadziałały z powodu zaniedbań w konserwacji, a ktoś ucierpiał, właściciel lub zarządca może odpowiadać karnie i cywilnie. Wysokości kar nie da się podać z góry, bo zależą od organu, rodzaju naruszenia i skutków. Pamiętaj też, że naprawa lub wymiana drzwi zniszczonych latami bez konserwacji zwykle kosztuje znacznie więcej niż regularny serwis.

Najczęstsze uchybienia wykrywane podczas przeglądów drzwi ppoż.

Najczęściej problemem jest samozamykacz: zablokowany klinem, rozregulowany albo uszkodzony, przez co drzwi nie domykają się same. Kolejne w kolejności są uszkodzone uszczelki pęczniejące, opadające skrzydło po zużyciu zawiasów oraz samowolne przeróbki.

Uszczelki pęczniejące są delikatne: niszczy je przenoszenie mebli, uderzenia wózków, a w pomieszczeniach wilgotnych lub nieogrzewanych także warunki otoczenia. Nawet niewielkie pęknięcie otwiera drogę dla dymu, który na drogach ewakuacyjnych bywa groźniejszy niż sam ogień.

Luki organizacyjne, które powtarzają się w wielu obiektach

• Nieregularne przeglądy: termin roczny się przesuwa, bo nikt nie prowadzi harmonogramu.
• Przypadkowy wykonawca bez szkolenia producenta, przez co drobne usterki umykają uwadze.
• Fragmentaryczna dokumentacja: protokoły w różnych formatach, brak historii dla konkretnych drzwi.
• Rozmyta odpowiedzialność między właścicielem, zarządcą i najemcami, przez co zgłoszone usterki czekają miesiącami.

Lista kontrolna dla zarządcy budynku

Te kroki pozwalają spełnić wymagania przepisów i przygotować obiekt do kontroli straży pożarnej lub ubezpieczyciela:

1. Sporządź wykaz wszystkich drzwi ppoż. w budynku z lokalizacją, klasą (EI 30, EI 60, EI 120), producentem i informacją, czy mają system sterowania.
2. Zbierz DTR i instrukcje producentów, sprawdź wymagany zakres i częstotliwość przeglądów.
3. Ustal harmonogram: co najmniej raz w roku, częściej tam, gdzie wymaga tego producent lub duży ruch.
4. Wybierz serwis z kwalifikacjami wymaganymi przez producenta i poproś o potwierdzenie szkoleń lub autoryzacji.
5. Po przeglądzie sprawdź, czy każde drzwi mają naklejkę kontrolną i pozycję w protokole.
6. Usuń usterki z protokołu i udokumentuj naprawę, a po naprawie zleć sprawdzenie działania drzwi.
7. Przechowuj protokoły i karty serwisowe razem z książką obiektu budowlanego.
8. Między przeglądami kontroluj, czy drzwi nie są klinowane ani zastawiane, i przypominaj użytkownikom o znaku „Drzwi przeciwpożarowe. Zamykać!”.