Rozmiary zamków do drzwi, rozstaw, głębokość i wkładka

W skrócie: Rozmiar zamka wpuszczanego podaje się jako rozstaw i głębokość w mm. Najczęstsze to 72/50 do drzwi wewnętrznych i 90/50 do drzwi wejściowych, a w sprzedaży są też rozstawy 60 i 92 mm oraz głębokości 25-60 mm (drzwi PCV i aluminium: zamki płytkie 25-35 mm).

• Jakie są rozmiary zamków do drzwi?
• Jak sprawdzić rozmiar zamka w drzwiach?
• Jaka głębokość zamka do drzwi drewnianych, aluminiowych i z PCV?
• Jakie są typy zamków do drzwi?
• Jak zmierzyć długość wkładki bębenkowej?
• Zamek lewy czy prawy: jak to sprawdzić?
• Najczęstsze błędy przy doborze rozmiaru zamka
• Lista kontrolna przed zakupem zamka

Najczęściej spotykane rozmiary zamków wpuszczanych to 72/50 do drzwi wewnętrznych i 90/50 do drzwi wejściowych. Pierwsza liczba to rozstaw zamka w mm, druga to głębokość (dormas) w mm. Poza nimi w sprzedaży są rozstawy 60 i 92 mm oraz głębokości od 25 do 60 mm, przy czym drzwi z PCV i aluminium wymagają zamków płytkich, zwykle 25-35 mm. Przy wymianie zamka decyduje jednak pomiar starego egzemplarza: rozstaw, głębokość, czoło, puszka i otwory montażowe.

Jakie są rozmiary zamków do drzwi?

Rozmiar zamka wpuszczanego opisuje się dwiema liczbami: rozstawem i głębokością, np. 72/50 albo 90/50. Typowe rozstawy w Polsce to 60, 72, 90 i 92 mm, a typowe głębokości to 25, 30, 35, 40, 45, 50, 55 i 60 mm.

Sklep eZelazny w poradniku o pomiarze rozstawu zamka poleca 90/50 do drzwi wejściowych, bo do tego rozstawu dobierze się praktycznie każdą klamkę dostępną w Polsce, oraz 72/50 do drzwi wewnętrznych, zarówno na klucz, na wkładkę, jak i do WC. Rozstawy 92/50, 72/45, 72/55 i 60/50 ten sam sklep oznacza jako niestandardowe, do potwierdzenia u sprzedawcy.

Warianty 72/50, 72/55, 90/50, 90/55, 60/50 i 80/50 wymienia jako najczęściej kupowane katalog zamków wpuszczanych NarzedziaiOkucia.pl. Drugą liczbę sprzedawcy nazywają zamiennie głębokością albo dormasem.

Co oznacza zapis 72/50 na zamku?

72/50 to zamek o rozstawie 72 mm i głębokości 50 mm. Rozstaw to odległość od osi klamki (orzecha) do osi otworu na klucz, wkładkę lub trzpień blokady WC. Głębokość to odległość od czoła zamka, czyli metalowej listwy widocznej na krawędzi skrzydła, do osi klamki. W nazwie produktu jest zwykle też typ mechanizmu, np. zamek bębenkowy 72/50 oznacza zamek na wkładkę bębenkową.

Czy rozmiary zamków są znormalizowane?

Dziś tylko zwyczajowo. Wycofana norma PN-B-94399:1988 dopuszczała rozstaw osi orzecha i otworu klucza wyłącznie 60, 72 i 90 mm, przy czym 60 mm oznaczała jako niezalecany. Opisuje to artykuł Świata Szkła o rodzajach i klasyfikacji zamków, wyjaśniając też, że dawne Polskie Normy zastąpiła PN-EN 12209, która nie obejmuje wkładek bębenkowych ani zamków wielopunktowych. Stąd na rynku obecne są także rozstawy producentów zagranicznych, np. 92 mm.

Jak sprawdzić rozmiar zamka w drzwiach?

Rozmiar zamka sprawdzisz przy otwartych drzwiach, mierząc dwa wymiary między środkami otworów: rozstaw (od środka trzpienia klamki do środka otworu na klucz lub wkładkę) i głębokość (od czoła zamka do środka trzpienia klamki). Przy wymianie całego zamka zmierz dodatkowo czoło, puszkę i rozstaw otworów mocujących.

1. Zdejmij klamkę z szyldem lub rozetami, żeby odsłonić otwory w zamku.
2. Zmierz rozstaw A od środka otworu na trzpień klamki do środka otworu na klucz, wkładkę lub trzpień blokady WC. Wynik porównaj z typowymi wartościami 60, 72, 90 i 92 mm.
3. Zmierz głębokość B od zewnętrznej powierzchni czoła do środka otworu na trzpień klamki. Miarkę trzymaj prostopadle do czoła.
4. Zmierz długość i szerokość czoła oraz odległość między otworami na wkręty w czole.
5. Jeśli wyjmujesz zamek, zmierz wysokość i szerokość puszki razem z blachą.
6. Sprawdź przekrój trzpienia klamki, a w zamku łazienkowym także trzpienia blokady.
7. Zapisz kierunek otwierania drzwi i oznaczenia wybite na czole zamka (producent, model), jeśli są.

Komplet wymiarów od A do F opisuje poradnik Sparty o doborze zamków wpuszczanych. Zwraca on uwagę, że pomyłka o 2 mm wystarczy, żeby kupić zamek 90 mm zamiast 92 mm, który potem nie będzie działał poprawnie. Oznaczenia literowe różnią się między sklepami, więc przy zamówieniu podawaj nazwę wymiaru, a nie samą literę.

Rozstaw zamka: zawsze od środka do środka

Rozstaw mierzy się między środkami otworów, nigdy od ich krawędzi. Pomiar od krawędzi to najczęstszy błąd, bo daje wynik zawyżony lub zaniżony o kilka milimetrów. W zamku na zwykły klucz piórowy punktem pomiaru jest środek osi obrotu klucza, w zamku łazienkowym środek otworu na trzpień blokady, w zamku bębenkowym oś obrotu wkładki.

Ten sam wymiar decyduje o wyborze klamki na długim szyldzie: otwory w szyldzie muszą trafić w rozstaw zamka, co szerzej opisujemy w tekście o rozmiarach klamek do drzwi. Jeśli zmieniasz zamek na model o innym rozstawie, klamkę na długim szyldzie trzeba wymienić razem z nim.

Trzpień klamki i trzpień blokady WC

Trzpień klamki ma zwykle 8 mm w zwykłych drzwiach, 9 mm w drzwiach przeciwpożarowych i 10 mm w bramach, a trzpień blokady WC najczęściej 4 lub 8 mm. Te wartości, razem z przykładowym czołem 20 x 235 mm, zestawia tabela kluczowych wymiarów zamka Door Drzwi. Orzech zamka musi pasować do trzpienia klamki, inaczej klamka będzie luźna albo w ogóle nie wejdzie.

Czoło i puszka zamka

Czoło i puszka decydują, czy nowy zamek zmieści się w istniejącym wyfrezowaniu i czy wkręty trafią w stare otwory. Puszka to korpus zamka ukryty w skrzydle: za duża nie wejdzie w gniazdo, za mała będzie się w nim ruszać. Czoło to widoczna listwa na krawędzi skrzydła; powinno licować się z krawędzią drzwi, nie wystawać i nie zapadać się.

Między producentami powtarza się zwykle tylko główny rozstaw i głębokość, a wymiary puszki, długość czoła i rozstaw wkrętów mocujących bywają różne. Dlatego przy wymianie najprościej kupić zamek tego samego producenta albo zabrać stary egzemplarz do sklepu. Zwróć też uwagę na kształt końców czoła: kwadratowe, zaokrąglone lub w kształcie litery U muszą pasować do frezowania w drzwiach.

Jaka głębokość zamka do drzwi drewnianych, aluminiowych i z PCV?

Do drzwi drewnianych stosuje się najczęściej zamki o głębokości 50 lub 55 mm, a do drzwi aluminiowych i z PCV zamki płytsze, np. 30 lub 35 mm. Takie zakresy podaje poradnik techniczny Zamki Sklep. Profile PCV i aluminiowe mają wąską komorę, dlatego stosuje się w nich zamki wąskoprofilowe z węższym czołem.

Źle dobrana głębokość daje się szybko odczuć. Zamek za płytki przesuwa klamkę zbyt blisko krawędzi skrzydła, przez co dłoń lub szyld mogą zahaczać o ościeżnicę. Zamek za głęboki nie zmieści się w profilu albo w wyfrezowaniu, a w drzwiach z PCV często w ogóle nie da się go osadzić.

Jakie są typy zamków do drzwi?

Podstawowe typy zamków wpuszczanych to zamek na klucz piórowy, zamek na wkładkę bębenkową i zamek łazienkowy z blokadą WC. Wszystkie mierzy się tak samo, różni je tylko to, co znajduje się w dolnym otworze: klucz, wkładka albo trzpień blokady.

W drzwiach przeciwpożarowych zamek wymienia się tylko na model dopuszczony do danej konstrukcji. Zamek bez odpowiednich właściwości może obniżyć odporność ogniową całych drzwi, nawet jeśli wymiarami pasuje idealnie.

Jak zmierzyć długość wkładki bębenkowej?

Wkładkę mierzy się od środka otworu na śrubę mocującą do każdego z jej końców i zapisuje jako dwie liczby, np. 30/30 dla wkładki symetrycznej albo 25/30 dla asymetrycznej. W drzwiach z szyldem ochronnym wkładka nie powinna wystawać z niego więcej niż 3 mm, co podkreśla poradnik Gerdy o pomiarze zamka i wkładki.

1. Otwórz drzwi i odkręć śrubę mocującą wkładkę, widoczną na czole zamka na wysokości wkładki.
2. Włóż klucz i lekko go przekręć, aż poczujesz luz: zabierak schowa się w obrysie wkładki. Zwykle wystarczy niewielki obrót.
3. Wysuń wkładkę, trzymając klucz.
4. Zmierz odległość od środka otworu na śrubę do jednego końca, a potem do drugiego.
5. Sprawdź grubość szyldów lub rozet po obu stronach, bo to one wyznaczają, gdzie wkładka powinna się kończyć.

Wkładka dwustronna ma wejście na klucz z obu stron, więc podajesz oba wymiary. We wkładce jednostronnej liczy się tylko jeden, drugi koniec ma standardową długość. Przykład: w skrzydle o grubości 60 mm z zamkiem osadzonym centralnie i szyldami grubości 10 mm z każdej strony odległość od osi do powierzchni szyldu wynosi 40 mm po obu stronach, więc pasuje wkładka 40/40.

Wkładka za długa daje się złapać narzędziem i złamać, za krótka chowa się w szyldzie i utrudnia włożenie klucza. Dopuszczalne wystawanie i sposoby jego korekty omawiamy w tekście ile powinna wystawać wkładka do drzwi.

Zamek lewy czy prawy: jak to sprawdzić?

Stań twarzą do drzwi tak, żeby otwierały się w Twoją stronę: zawiasy po lewej oznaczają drzwi lewe, po prawej prawe. Tę metodę podaje poradnik Fernand o doborze zamka do drzwi. Wiele zamków ma odwracaną zapadkę i pasuje do obu stron, ale część modeli jest przeznaczona tylko do drzwi lewych albo prawych, dlatego informację o kierunku warto podać sprzedawcy razem z wymiarami. Przypadki drzwi otwieranych na zewnątrz wyjaśnia tekst drzwi prawe czy lewe otwierane na zewnątrz.

Najczęstsze błędy przy doborze rozmiaru zamka

Większość nietrafionych zakupów wynika z pomiaru od krawędzi otworu zamiast od środka albo z pominięcia głębokości. Poniższe błędy powtarzają się najczęściej:

• Pomiar rozstawu od krawędzi otworów, co daje błąd kilku milimetrów.
• Pomylenie rozstawu 90 mm z 92 mm: różnica jest niewidoczna na oko, a zamek nie współpracuje z klamką.
• Zakup zamka o właściwym rozstawie, ale innej głębokości.
• Zmiana producenta bez sprawdzenia puszki, długości czoła i rozstawu wkrętów.
• Dobór wkładki bez uwzględnienia grubości szyldów, przez co wkładka wystaje ponad 3 mm.
• Włożenie zamka do drzwi drewnianych w profil PCV lub aluminiowy, gdzie potrzebny jest zamek wąskoprofilowy.
• Brak informacji o kierunku otwierania przy zamku, który nie jest uniwersalny.

Lista kontrolna przed zakupem zamka

Zanim zamówisz zamek, miej zapisane wszystkie poniższe dane; z nimi sprzedawca dobierze model bez zgadywania.

• Rozstaw zamka w mm, mierzony między środkami otworów.
• Głębokość (dormas) w mm, od czoła do osi klamki.
• Typ zamka: na klucz, na wkładkę, łazienkowy WC albo specjalny.
• Długość i szerokość czoła, kształt jego końców i rozstaw wkrętów.
• Wysokość i szerokość puszki.
• Przekrój trzpienia klamki i, w łazience, trzpienia blokady.
• Długość wkładki (np. 30/35) i grubość szyldów, jeśli zamek jest bębenkowy.
• Kierunek otwierania drzwi oraz producent i model ze starego czoła.
• Materiał drzwi: drewno, PCV, aluminium, stal, oraz ewentualny atest przeciwpożarowy.

Najpewniejszy sposób to zabrać stary zamek do sklepu i porównać go z nowym obok siebie. Jeśli znasz już rozmiar i porównujesz modele, pomoże tekst ile kosztuje dobry zamek do drzwi.