Schody zewnętrzne do domu jednorodzinnego – co wybrać, żeby nie żałować?

Poraną stopę łapie lód, dziecko ślizga się na pierwszym schodku, a woda z rynny wylewa się dokładnie tam, gdzie zaczyna się podmurówka. Schody zewnętrzne do domu jednorodzinnego to element, z którym żyje się codziennie przez kilkadziesiąt lat, a którego decyzję podejmuje się zwykle raz. Źle dobrany materiał, za niska balustrada albo brak spadku potrafią kosztować kilkanaście tysięcy złotych poprawek w ciągu pierwszych pięciu sezonów. Poniżej konkretne dane z projektów, norm i cenników z 2025 roku, które pozwalają podjąć świadomą decyzję.

• Kiedy planować schody zewnętrzne do domu
• Wymiary i przepisy dla schodów wejściowych do domu
• Jakie materiały na schody zewnętrzne sprawdzają się najlepiej
• Ile kosztują schody zewnętrzne przy domu w 2025 roku
• Najczęstsze błędy przy budowie schodów zewnętrznych
• Eksploatacja schodów zewnętrznych przez cały rok
• Schody zewnętrzne a styl domu i działki
• Checklista inwestora przed rozpoczęciem budowy schodów
• Najczęstsze pytania inwestora

Kiedy planować schody zewnętrzne do domu

Najtańsze i najbardziej trwałe schody powstają wtedy, gdy ich obecność zapisano już w projekcie architektonicznym. Wówczas wykonawca wie, gdzie poprowadzić drenaż, jakiej wysokości będzie cokół i jak schody połączą się z tarasem oraz opaską wokół budynku. Próba dosztukowania schodów po tynkowaniu elewacji kończy się zwykle rozkuwaniem podjazdu albo prowizorycznymi, krzywymi stopniami.

Remont to druga sytuacja. Tu problem wygląda inaczej, bo zazwyczaj trzeba zmierzyć się ze starym, betonowym monolitem, który ktoś wykończył lastryko albo płytkami ceramicznymi. W takim wypadku liczy się nośność istniejącej konstrukcji i możliwość jej nadbudowy lub skucia. Warto przed podjęciem decyzji zlecić inwentaryzację, która określi grubość płyty, klasę betonu i głębokość fundamentu.

Przed pierwszą rozmową z ekipą inwestor powinien odpowiedzieć sobie na sześć pytań. Po pierwsze, ile osób dziennie korzysta z wejścia, bo to warunkuje szerokość biegu. Po drugie, czy z wejścia korzystają dzieci, seniorzy albo osoby z ograniczoną mobilnością. Po trzecie, jaka jest ekspozycja na deszcz i śnieg oraz czy wiatr nawiewa liście. Po czwarte, jaki styl ma budynek, bo dach dwuspadowy i minimalistyczna kostka nie polubią się z rustykalnym piaskowcem. Po piąte, ile lat deklarowanej trwałości zakłada inwestor, a po szóste, jaki budżet może przeznaczyć na sam materiał, robociznę i późniejszą konserwację.

Wymiary i przepisy dla schodów wejściowych do domu

Polskie przepisy budowlane nie regulują schodów zewnętrznych tak szczegółowo jak wewnętrznych, ale Warunki Techniczne (Dziennik Ustaw 2022, poz. 1225, § 57-§ 60) nakładają obowiązek montażu balustrady przy różnicy poziomów powyżej 0,5 m. Balustrada musi mieć minimalną wysokość 1,1 m i prześwit między szczebelkami nie większy niż 12 cm. W praktyce oznacza to, że nawet niski taras przy drzwiach wejściowych wymaga poręczy, jeśli nad zejściem jest ponad trzy stopnie.

Wymiary geometryczne warto dobierać do wzorca, który stosuje się od lat w budownictwie jednorodzinnym. Wysokość stopnia (h) powinna mieścić się w przedziale 15-18 cm, a jego głębokość (s) w przedziale 28-32 cm. Sprawdzoną zasadą jest wzór Blooma: 2h + s = 60-64 cm. Przy wartości 17 cm wysokości i 30 cm głębokości wynik to 64 cm, czyli komfortowy krok dla osoby dorosłej. Szerokość biegu schodów wejściowych nie powinna schodzić poniżej 90 cm, a przy domach z częstymi wizytami gości lepiej celować w 110-120 cm.

Stopnie muszą być antypoślizgowe. Klasyfikacja R (Ramp test, DIN 51130) dzieli powierzchnie na klasy od R9 do R13, gdzie R10 oznacza minimalny współczynnik tarcia dla schodów zewnętrznych, a R11-R13 zalecane są w miejscach narażonych na stałe zawilgocenie. Na rynku polskim najczęściej spotykane są płytki gresowe oznaczone jako R11 lub R12. Warto zwracać na to uwagę szczególnie przy ofertach budżetowych, bo gładki gres polerowany (R9) jest zimą jak lodowisko.

⚠️ Brak spadku poprzecznego stopni to najczęstsza przyczyna zacieków i zamarzania wody na powierzchni. Nawet 1% spadku w kierunku od ściany domu wystarczy, żeby woda spływała poza krawędź schodka. Płaskie ułożenie płytek wygląda estetycznie, ale po pierwszej zimie zaczyna się degradacja zaprawy.

Mrozoodporność i nasiąkliwość to kolejne parametry, które decydują o trwałości w polskim klimacie. Nasiąkliwość poniżej 3% (klasa AIIa lub BIa wg PN-EN 14411) oznacza, że materiał nie wciąga wody, więc nie pęka pod wpływem zamarzającej wody w porach. Ścieralność określa klasa PEI. Na schody zewnętrzne zaleca się PE IV, a w domach z intensywnym ruchem pieszym warto celować w PE V. Niższa klasa ścieralności wystarczy na taras, gdzie chodzi się w miękkim obuwiu lub boso, ale schody wejściowe przynoszą piasek i drobne kamienie, które działają jak papier ścierny.

Jakie materiały na schody zewnętrzne sprawdzają się najlepiej

Najpopularniejsze schody zewnętrzne do domu jednorodzinnego powstają na bazie konstrukcji żelbetowej. Beton zbrojony przenosi obciążenia rzędu 250-350 kg/m², daje się formować w dowolny kształt i można go wykończyć praktycznie każdym materiałem okładzinowym. To dlatego około 65% nowych realizacji w segmencie indywidualnym opiera się na żelbecie pokrytym gresem lub płytami betonowymi. Wykończenie schodów wejściowych gresem o grubości 2-3 cm łączy wytrzymałość z możliwością wymiany pojedynczych płytek w razie uszkodzenia.

Kamień naturalny, czyli granit, bazalt czy piaskowiec, daje niepowtarzalny efekt i trwałość liczoną w pokoleniach. Granit strzegomski o nasiąkliwości 0,2-0,4% praktycznie nie chłonie wody i wytrzymuje setki cykli zamrażania. Piaskowiec jest cieplejszy wizualnie, ale jego nasiąkliwość sięga 5-8%, co w klimacie północno-wschodniej Polski oznacza konieczność impregnacji co 2-3 lata. Kamień wymaga także odpowiedniej podbudowy ze względu na masę 80-120 kg/m² przy 3 cm grubości.

Kostka brukowa to rozwiązanie ekonomiczne i estetycznie spójne z podjazdem. Betonowe kostki o grubości 6-8 cm układa się na podsypce cementowo-piaskowej z obrzeżem. Sprawdzają się tam, gdzie schody mają łagodny przebieg i niewielką wysokość. Minus to trudność utrzymania idealnie równej płaszczyzny przy kilkunastu stopniach oraz widoczne fugi, w których lubi gromadzić się mech.

Drewno to materiał ciepły, ale wymagający. Modrzew syberyjski, bangkirai albo termowane jesion to gatunki o podwyższonej odporności na wilgoć. Jednak nawet najlepsze drewno egzotyczne trzeba olejować raz w roku, a deski kompozytowe (WPC) czyścić i zabezpieczać przed promieniowaniem UV. Konstrukcja drewniana na schody wejściowe sprawdza się przy niskim tarasie lub jako stopnie w ogrodzie, ale przy głównym wejściu do domu o dużym natężeniu ruchu przegrywa z gresem i kamieniem.

Stal nierdzewna i corten to materiały na balustrady oraz konstrukcje nośne schodów ażurowych. Stal corten zyskuje charakterystyczną patynę, która chroni przed korozją przez następne dekady, ale sam stopień ze stali jest śliski i wymaga nakładki antypoślizgowej. Stal nierdzewna klasy AISI 316 sprawdza się w środowiskach narażonych na chlorek sodu, czyli w pasie nadmorskim. Stal konstrukcyjna zwykła (S235) bez ocynkowania ogniowego to błąd, który po kilku latach wychodzi rdzawymi zaciekami na elewacji.

Kompozyty mineralne, czyli konglomeraty kwarcowe czy lastryko w nowoczesnym wydaniu, dają jednolitą, bezspoinową powierzchnię. Ich zaletą jest możliwość odlewania stopni w formach o dowolnym kształcie i barwie. Minus to cena, która w 2025 roku zaczyna się od około 850 zł netto za metr bieżący samego stopnia bez robocizny, oraz wrażliwość na punktowe uderzenia.

Wybór materiału powinien wynikać z funkcji schodów. Na wejście główne, gdzie wchodzi się w butach i znosi piasek z podjazdu, najlepiej sprawdza się gres mrozoodporny R11 lub granit. Na taras, po którym chodzi się boso, warto rozważyć drewno termowane lub kompozyt, które nie parzy stóp w pełnym słońcu. Na skarpę ogrodową, gdzie ruch jest sporadyczny, a liczy się cena, wystarczy kostka brukowa na fundamencie z gruntu stabilizowanego.

Kiedy nie stosować danego materiału

Gresu polerowanego nie należy układać na zewnątrz bez struktury antypoślizgowej, nawet jeśli cena kusi. Drewno świerkowe i sosnowe bez impregnacji ciśnieniowej gnije po 5-7 latach. Stal zwykła bez ocynku ogniowego koroduje w ciągu 3-5 lat, szczególnie w pobliżu basenu lub w strefie nadmorskiej. Kamień wapienny o nasiąkliwości powyżej 8% nie nadaje się do schodów zewnętrznych w ogóle, bo pierwsza zima zetrze powierzchnię na proszek.

Ile kosztują schody zewnętrzne przy domu w 2025 roku

Koszt schodów zewnętrznych przy domu jednorodzinnym zależy od materiału, liczby stopni, dostępu do budowy oraz regionu. W 2025 roku ceny w centralnej Polsce kształtują się następująco: schody żelbetowe z wykończeniem gresem to wydatek rzędu 1 100-1 600 zł za metr bieżący biegu, schody z granitu strzegomskiego 2 000-2 800 zł za metr bieżący, a schody z kostki brukowej 550-900 zł. Do tego dochodzi koszt fundamentu (od 2 500 zł wzwyż), balustrady (450-1 400 zł za metr bieżący w zależności od materiału) oraz odwodnienia (kratki liniowe od 180 zł za metr).

Robocizna stanowi od 35% do 55% wartości inwestycji. W samej robociźnie ukryte są pozycje, o których wykonawcy rzadko mówią w ofercie: szalowanie, zbrojenie, wylanie betonu, czas schnięcia (zwykle 28 dni przed dalszymi pracami), przygotowanie podłoża, fugowanie, impregnacja. Każdy z tych etapów trwa i kosztuje, więc pozorna oszczędność na materiale znika, gdy ekipa musi pracować dłużej.

Czas realizacji to drugi koszt, o którym rzadko się mówi. Schody żelbetowe z wykończeniem gresem to minimum 4-5 tygodni (w tym czas wiązania betonu), schody z kamienia naturalnego 2-3 tygodnie, a schody z kostki brukowej 3-7 dni. Każdy dzień opóźnienia przesuwa kolejne prace, bo bez schodów nie da się poprawnie zakończyć izolacji przeciwwilgociowej przy drzwiach ani zamontować balustrad tarasowych.

Na schody zewnętrzne do domu jednorodzinnego nie trzeba pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, pod warunkiem że ich powierzchnia nie przekracza 35 m², a wysokość ponad 1,2 m wymaga jedynie zgłoszenia. Przebudowa schodów istniejących, zmiana ich lokalizacji albo powiększenie w obrębie 2 m od granicy działki może wymagać zgłoszenia do urzędu gminy. Każdy przypadek warto zweryfikować z architektem, który przygotuje szkic i naniesie zmianę na plan zagospodarowania terenu.

Najczęstsze błędy przy budowie schodów zewnętrznych

Pierwszy i najdroższy błąd to brak hydroizolacji pod schodami lub jej niewłaściwe wykonanie. Woda przenika przez fugi, wsiąka w beton i zimą rozsadza konstrukcję od środka. Naprawa wymaga rozebrania okładziny, skucia warstwy wierzchniej betonu, nałożenia nowej izolacji dwuskładnikowej i ponownego ułożenia płytek. Koszt takiej korekty po kilku latach to 600-1 200 zł za metr kwadratowy, czyli wielokrotnie więcej niż prawidłowe wykonanie od początku.

Drugi błąd to rezygnacja ze spadków. Płaskie stopnie bez odprowadzenia wody tworzą kałuże i lodowe soczewki. Rozwiązaniem jest spadek poprzeczny 1,5-2% w kierunku od budynku, wzdłużne spadki podstopnic oraz kratka liniowa na dole biegu. Inwestorzy oszczędzają na tej pozycji 200-400 zł, a po trzech zimach płacą za naprawę 4 000-6 000 zł.

Trzeci błąd to zbyt niska balustrada lub jej brak, gdy różnica poziomów przekracza 0,5 m. Warunki Techniczne wymagają 1,1 m, a w domach z małymi dziećmi bezpieczniej jest zastosować 1,2 m z wypełnieniem z pionowych prętów co najwyżej co 12 cm. Wymiana balustrady po zakończeniu budowy to koszt 1 500-3 000 zł za metr bieżący, ponieważ trzeba kuć kotwy w gotowych stopniach.

Czwarty błąd to układanie płytek ceramicznych na zewnątrz. Płytki ścienne mają nasiąkliwość 10-18%, a nawet najlepsza fuga nie wytrzyma takiej ekspansji mrozowej. Skutki widoczne są już po pierwszej zimie: odspojone płytki, wykruszone fugi, a w kolejnym sezonie pełne skuwanie i układanie od nowa. Na schody zewnętrzne nadają się wyłącznie gres techniczny o nasiąkliwości poniżej 3% lub kamień naturalny.

Piąty błąd to brak dylatacji obwodowej między schodami a ścianą domu. Beton pracuje termicznie i osiada przez pierwsze 2-3 lata. Bez dylatacji naprężenia przenoszą się na cokół i tynk elewacji, pojawiają się rysy, a woda wnika w głąb muru. Rozwiązanie to szczelina 10-15 mm wypełniona pianką PE i trwale elastycznym kitem (np. poliuretanowym), co kosztuje 80-150 zł i chroni przed kosztami remontu elewacji rzędu kilkunastu tysięcy złotych.

? Maty grzewcze pod stopniami to nie luksus, lecz metoda ochrony inwestycji. Kosztują 320-560 zł za metr bieżący, ale eliminują potrzebę solenia, przedłużają żywotność fug o 5-7 lat i obniżają ryzyko wypadku. Sterowanie czujnikiem temperatury i wilgotności pozwala uruchomić ogrzewanie tylko wtedy, gdy na stopniach pojawia się lód.

Eksploatacja schodów zewnętrznych przez cały rok

Kluczem do wieloletniej trwałości jest regularna, ale niewymagająca konserwacja. Wystarczy prosty harmonogram podzielony na cztery pory roku, żeby schody zachowały wygląd i parametry bezpieczeństwa przez dekady. Poniższa tabela pokazuje, co robić i kiedy, zależnie od materiału.

Sól drogowa, czyli chlorek sodu, niszczy beton, koroduje stal i wybiela drewno. Bezpieczniejszą alternatywą jest chlorek wapnia (CaCl₂) lub chlorek magnezu (MgCl₂), które topnieją w niższych temperaturach i nie powodują wykwitów na kamieniu. Piasek kwarcowy to metoda najtańsza i najbardziej przyjazna materiałom, ale wymaga regularnego zamiatania, bo drobiny wnoszone do domu niszczą podłogi.

Impregnacja to najskuteczniejsza metoda ochrony powierzchni. Preparaty siloksanowe lub fluoropolimerowe tworzą na powierzchni mikrofilm, który nie zmienia wyglądu materiału, ale blokuje wnikanie wody i olejów. Na gres impregnacja praktycznie nie jest potrzebna, bo sam materiał ma nasiąkliwość poniżej 0,5%, ale na piaskowcu, wapieniu i betonie architektonicznym impregnacja wydłuża żywotność o 30-50%. Koszt impregnacji to 12-25 zł za metr kwadratowy przy samodzielnym wykonaniu lub 35-60 zł z robocizną.

Schody zewnętrzne a styl domu i działki

Dom nowoczesny, przeszklony i o płaskim dachu, wymaga schodów o prostych, geometrycznych liniach. Najlepiej sprawdza się gres wielkoformatowy w odcieniach szarości lub grafitu, balustrada ze szkła hartowanego i stali nierdzewnej oraz minimalistyczne oświetlenie LED w podstopnicach. Unikać należy piaskowca i kostki rustykalnej, które wprowadzają dysonans stylistyczny.

Dom tradycyjny z dachem wielospadowym, ceglaną elewacją i białymi oknami dobrze komponuje się z piaskowcem, klinkierem lub cegłą licówką. Stopnie z klinkieru mają nasiąkliwość 6-10%, więc wymagają impregnacji, ale ich ciepła barwa współgra z ceglanym cokołem. Balustrada kuta lub drewniana w kolorze stolarki okiennej spina całość kompozycyjnie.

Dom w stylu stodoły, czyli bryła z dwuspadowym dachem bez okapów, dużymi przeszkleniami i szarą blachą na dachu, polubi się z betonem architektonicznym, stalą corten i drewnem termowanym. Schody mogą być ażurowe, na stalowej konstrukcji, z drewnianymi stopniami. To rozwiązanie lżejsze wizualnie, co dobrze koresponduje z minimalistyczną bryłą.

Dom skandynawski, z jasną elewacją drewnianą lub białą, z prostokątnymi oknami, najlepiej uzupełnia drewno termowane, jasny gres lub beton w odcieniach bieli. Schody powinny być szerokie, niskie i pozbawione ozdobników. Balustrada stalowa malowana proszkowo na biało lub czarno nie konkuruje z architekturą, a jedynie wyznacza granicę bezpieczeństwa.

Działka ze spadkiem terenu wymaga rozwiązań kaskadowych. Taras na słupach żelbetowych, podesty rozdzielające różnicę poziomów po 80-120 cm, schody w formie ciągu pieszego między tarasami. W takim wypadku schody zewnętrzne na skarpie projekt warto powierzyć architektowi krajobrazu, który połączy funkcję komunikacyjną z retencją wody opadowej i umocnieniem skarpy. Murki oporowe z bloczków betonowych, kosze gabionowe albo palisady to elementy, które zatrzymują grunt i pozwalają wygodnie podejść do drzwi.

Checklista inwestora przed rozpoczęciem budowy schodów

Poniższa lista obejmuje wszystkie decyzje, które warto podjąć przed wbiciem pierwszej łopaty. Każdy punkt odpowiada konkretnej konsekwencji, dlatego pominięcie któregokolwiek kosztuje czas albo pieniądze.

• Sprawdzenie różnicy wysokości między terenem a progiem drzwi (geodeta lub miara laserowa, dokładność ±5 mm).
• Określenie liczby stopni z uwzględnieniem wzoru 2h + s = 60-64 cm.
• Wybór materiału okładzinowego z klasą antypoślizgową R11 i nasiąkliwością poniżej 3%.
• Zaplanowanie odwodnienia: kratka liniowa, spadki 1,5-2%, drenaż przy fundamencie.
• Sprawdzenie wymagań dotyczących balustrady (powyżej 0,5 m różnicy poziomów, wysokość 1,1 m).
• Decyzja o sposobie odladzania: maty grzewcze, chlorek magnezu czy piasek.
• Weryfikacja formalna: zgłoszenie przy powierzchni powyżej 35 m² lub wysokości ponad 2,5 m.
• Harmonogram impregnacji i konserwacji wpisany w kalendarz właściciela.

Najczęstsze pytania inwestora

Czy schody zewnętrzne do domu jednorodzinnego wymagają pozwolenia na budowę? Nie, jeśli ich powierzchnia nie przekracza 35 m². Powyżej tej wartości albo gdy schody przekraczają 2,5 m wysokości, potrzebne jest zgłoszenie do starostwa powiatowego. Remont schodów istniejących nie wymaga formalności, jeśli nie zmienia się obrys ani lokalizacja.

Ile trwa budowa schodów żelbetowych wykończonych gresem? Od pierwszego szalowania do oddania do użytku mija zwykle 4-5 tygodni, w tym 28 dni wiązania betonu. Bezpośrednia robocizna to 6-10 dni roboczych, reszta to czas technologiczny, którego nie da się skrócić bez szkody dla wytrzymałości.

Czy schody z kamienia naturalnego są warte swojej ceny? W domach, gdzie kamień pojawia się też na elewacji lub podłodze salonu, tak. Spójność materiałowa podnosi wartość nieruchomości. W domach, gdzie kamień ogranicza się do schodów, lepszym wyborem bywa gres imitujący granit, który kosztuje 4-6 razy mniej, a przy klasie R11 i impregnacji zachowuje podobne parametry antypoślizgowe.

Jakie schody zewnętrzne na taras drewniane czy betonowe? Drewno kompozytowe WPC lub termowany jesion sprawdza się na tarasach narażonych na pełne słońce, bo nie nagrzewa się tak jak gres. Beton i gres są trwalsze mechanicznie i lepiej znoszą kontakt z butami, piaskiem i śniegiem. Na taras, po którym chodzi się boso, drewno jest cieplejsze i przyjemniejsze w dotyku.

Jak często impregnować schody z piaskowca? Co 2 lata w przypadku piaskowca, co 4-5 lat w przypadku granitu. Impregnacja chroni przed wnikaniem wody, olejów i soli, a także ułatwia zmywanie zabrudzeń. Najlepszy moment to późna jesień, po ostatnim myciu i wysuszeniu powierzchni.

Czy warto inwestować w ogrzewanie schodowe? W domach z wejściem od strony północnej lub na działkach w pasie górskim tak, bo eliminuje poranne skrobanie lodu i obniża ryzyko poślizgnięcia. Mata grzewcza o mocy 250-300 W/m² zużywa 1,5-2,5 kWh za dobę pracy, co przy taryfie G12w kosztuje 1,50-2,80 zł dziennie. To znacznie mniej niż wizyta lekarska po złamaniu nadgarstca.

Kto wykonuje projekty schodów zewnętrznych? Architekt prowadzący budowę domu albo konstruktor z uprawnieniami. Schody powyżej 1 m wysokości powinny mieć obliczenia statyczne, bo źle zaprojektowane zbrojenie kończy się rysami lub ugięciem płyty. Koszt takiego projektu to 1 200-2 500 zł, a w przypadku schodów na skarpie lub tarasu na słupach nawet 3 500 zł.

Jakie są najlepsze antypoślizgowe płytki na schody zewnętrzne? Gres techniczny o klasie R11-R12, nasiąkliwości poniżej 0,5% i ścieralności PE IV. Formaty 30 × 60 cm lub 60 × 60 cm dobrze komponują się ze stopniami o głębokości 30 cm. Na rynku polskim popularne są serie oznaczone jako „outdoor" lub „antislip", których producenci deklarują zgodność z normą PN-EN 14411.

Co zrobić, gdy schody są już zbudowane, ale bez spadków i izolacji? Jedynym trwałym rozwiązaniem jest skucie okładziny, nałożenie izolacji dwuskładnikowej, ułożenie spadkowej warstwy wyrównawczej i ponowne ułożenie płytek. Koszt 700-1 100 zł za metr kwadratowy. Dlatego tak ważne jest, żeby te prace wykonać od razu, przy pierwszej budowie.

Źródła danych i przepisów

Przygotowując ten przewodnik, oparto się na Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dziennik Ustaw 2022, poz. 1225, z późn. zm.), normie PN-EN 14411 dotyczącej płytek ceramicznych, klasyfikacji Ramp test wg DIN 51130 oraz cennikach i katalogach producentów gresu, granitu i kostki brukowej z 2024 i 2025 roku. Dane cenowe obejmują średnie rynkowe dla centralnej Polski w pierwszym kwartale 2025. Normy ścieralności PEI odnoszą się do klasyfikacji producentów płytek ceramicznych zgodnej z normą EN ISO 10545-7.