Wymiary klamek do drzwi: rozstaw, szyld, trzpień i wysokość

Najważniejszy wymiar klamki to rozstaw, czyli odległość od środka trzpienia do środka otworu na klucz lub wkładkę: w polskich drzwiach wewnętrznych najczęściej 72 mm, rzadziej 85, 90 lub 92 mm. Obok rozstawu liczą się wymiary szyldu (podłużny ok. 200-240 mm długości, rozeta okrągła ok. 50-60 mm średnicy), trzpień 8 x 8 mm dobrany do grubości skrzydła oraz wysokość montażu, zwykle ok. 105 cm od gotowej podłogi. Przy wymianie klamki kupuj według pomiaru starych otworów, a nie według zdjęcia w katalogu.

• Jakie są rozmiary klamek do drzwi?
• Rozstaw klamki: 72, 85, 90 czy 92 mm?
• Jak sprawdzić rozmiar klamki?
• Jaki trzpień i jaka grubość drzwi?
• Wymiary szyldów: okrągłe, kwadratowe i podłużne
• Na jakiej wysokości powinna być klamka w drzwiach?
• Klamki do drzwi wewnętrznych i zewnętrznych: czym się różnią?
• Wymiary klamek do drzwi profilowych i przesuwnych
• Klamki antywłamaniowe, obiektowe i przeciwpożarowe: jakie wymiary i normy?
• Lista kontrolna przed zamówieniem klamki

Jakie są rozmiary klamek do drzwi?

Klamka nie ma jednego rozmiaru: o dopasowaniu decyduje kilka parametrów, z których rozstaw i przekrój trzpienia muszą zgadzać się z zamkiem co do milimetra, a wymiary szyldu i rączki są kwestią modelu. Poniższa tabela zbiera typowe wartości spotykane w klamkach do drzwi wewnętrznych i zewnętrznych.

Konkretne produkty różnią się od siebie. Przykładowo specyfikacja klamek Stalowo podaje szyld o długości 232 mm i szerokości 32 mm, rozstaw otworów montażowych 210 mm, rozstaw 72 lub 90 mm oraz rączkę wystającą ok. 50 mm od szyldu. Z kolei zestawienie wymiarów klamki wskazuje długość rączki 105-130 mm w klamkach wewnętrznych i rozstaw śrub szyldu podłużnego zwykle 195 mm. Dlatego przed zakupem porównuj kartę produktu z pomiarem swoich drzwi.

Rozstawu klamki nie myl z rozstawem śrub mocujących szyld. Pierwszy wymiar musi pasować do zamka, drugi do otworów w skrzydle, które szyld ma zakryć. Pomylenie tych wartości to częsta przyczyna zwrotów.

Rozstaw klamki: 72, 85, 90 czy 92 mm?

Rozstaw klamki wynika z zamka zamontowanego w drzwiach, więc nie wybierasz go dowolnie: nowa klamka musi mieć ten sam rozstaw co zamek. W drzwiach wewnętrznych dominuje 72 mm, w starszych zamkach spotyka się 90 mm, a w drzwiach zewnętrznych także 92 mm.

Poradnik pomiaru rozstawu Brassev wymienia 72 i 92 mm jako najczęstsze wartości w specyfikacjach drzwi, 90 mm w starych zamkach i 85 mm w standardzie włoskim, a błąd pomiaru już o 2 mm określa jako wystarczający, by klamka nie pasowała do zamka.

Jaki jest rozstaw klamki 72?

Rozstaw 72 mm oznacza, że środek otworu na klucz lub wkładkę leży 72 mm od środka kwadratowego otworu na trzpień. To najpopularniejszy wymiar w drzwiach wewnętrznych w mieszkaniach i biurach. Klamka 72 mm nie pasuje do zamka 90 lub 92 mm i odwrotnie: dolny otwór w szyldzie rozminie się z zamkiem.

Rozstaw na klucz, na wkładkę i do łazienki

Ten sam model klamki zwykle występuje w kilku wariantach szyldu: z otworem na klucz piórowy, na wkładkę bębenkową, z blokadą WC albo bez dolnego otworu. Rozstaw mierzy się w każdym wypadku tak samo, od osi trzpienia do osi dolnego otworu, ale wariant szyldu musi odpowiadać rodzajowi zamka. W starszych polskich drzwiach często spotyka się układ 72 mm pod klucz i 90 mm pod wkładkę, jednak w nowych drzwiach wewnętrznych 72 mm występuje w obu wersjach, więc zawsze sprawdzaj zamek, a nie tylko rodzaj otworu.

Jeśli wymieniasz okucia w drzwiach sprzed kilkudziesięciu lat, zajrzyj do poradnika o tym, jak przeprowadzić wymianę klamki w starych drzwiach: nietypowy rozstaw można obejść, dobierając klamkę do zamka albo wymieniając sam zamek.

Jak sprawdzić rozmiar klamki?

Rozmiar klamki sprawdzisz, zdejmując starą klamkę i mierząc odległość między środkiem otworu na trzpień a środkiem otworu na klucz lub wkładkę, a potem grubość skrzydła i wymiary szyldu. Poradnik pomiaru klamki wymienia cztery pomiary: rozstaw, długość i szerokość szyldu, średnicę otworów montażowych oraz długość trzpienia, a jako standardowe rozstawy podaje 72, 90 i 92 mm z zastrzeżeniem, że w starszych drzwiach zdarzają się inne wartości.

1. Zdejmij starą klamkę, odkręcając śruby szyldu. Pomiar przez zamontowany szyld jest niedokładny, bo miarka ześlizguje się po jego krawędzi.
2. Wyznacz środek kwadratowego otworu na trzpień, czyli oś obrotu klamki.
3. Wyznacz środek otworu na klucz albo środek okrągłej części wkładki bębenkowej.
4. Zmierz odległość między środkami suwmiarką lub dokładną miarką. Zrób dwa pomiary i porównaj wyniki.
5. Zmierz grubość skrzydła w miejscu, przez które przechodzą zamek i śruby klamki.
6. Zmierz długość i szerokość starego szyldu oraz rozstaw jego śrub, jeśli nowy szyld ma zakryć stare otwory.
7. Ustal kierunek otwierania: stań przed drzwiami otwierającymi się w Twoją stronę; zawiasy po lewej oznaczają drzwi lewe, po prawej prawe.
8. Gdy wynik jest niejednoznaczny, wyjmij zamek ze skrzydła i sprawdź oznaczenia na jego obudowie: producenci często podają tam model lub parametry.

Najczęstsze błędy przy pomiarze rozstawu

• Pomiar do krawędzi otworu zamiast do jego środka.
• Pomiar na zamontowanej klamce, przez szyld.
• Mierzenie wkładki do końca otworu zamiast do środka okrągłej części bębenka.
• Mylenie rozstawu klamki z rozstawem śrub szyldu.
• Pomiar otworów zamalowanych farbą, która zawęża ich krawędź; przed pomiarem oczyść otwory.

Klamka lewa czy prawa?

Klamki z symetryczną rączką montuje się po obu stronach bez różnicy, a wiele modeli jest uniwersalnych. Kierunek ma znaczenie przy rączkach profilowanych i niektórych szyldach, dlatego podaj go przy zamówieniu, jeśli producent o niego pyta.

Jaki trzpień i jaka grubość drzwi?

Trzpień w klamkach do drzwi wewnętrznych ma zwykle przekrój 8 x 8 mm, a jego długość musi o kilka milimetrów przekraczać grubość skrzydła, żeby obie rączki pewnie się na nim trzymały. Typowe drzwi wewnętrzne mają 38-45 mm grubości; drzwi zewnętrzne, antywłamaniowe i przeciwpożarowe bywają znacznie grubsze.

Zbyt krótki trzpień nie przejdzie przez drzwi i rączka nie złapie go z drugiej strony. Zbyt długi będzie wystawał albo nie pozwoli dociągnąć szyldu, przez co klamka zacznie się luzować. Klamki obiektowe, przeznaczone do intensywnego użytkowania, często mają trzpień 9 x 9 mm, a czasem 10 x 10 mm: przekrój musi odpowiadać otworowi w orzechu zamka. Do grubych skrzydeł dostępne są trzpienie przedłużane.

Grubość drzwi decyduje też o długości śrub montażowych i wkładki. Jak dobrać wkładkę, żeby nie wystawała poza szyld, opisujemy w artykule ile powinna wystawać wkładka do drzwi, a wymiary samych skrzydeł zebraliśmy w tekście o wymiarach drzwi wewnętrznych.

Wymiary szyldów: okrągłe, kwadratowe i podłużne

Szyld musi zakryć wszystkie otwory w skrzydle, dlatego przy wymianie klamki nowy szyld nie może być mniejszy niż ślad po starym. Rozety okrągłe mają zwykle 50-60 mm średnicy, kwadratowe ok. 50 x 50 mm, a szyldy podłużne ok. 200-240 mm długości i 40-50 mm szerokości.

• Szyld podłużny zakrywa zamek i otwory w jednym elemencie, więc najlepiej maskuje ślady po starej klamce. Występuje w wersjach na klucz, na wkładkę i z blokadą WC.
• Rozeta okrągła składa się z osobnej rozety pod rączką i drugiej pod otworem zamka. Lepiej wybacza drobne niedokładności otworów i sprawdza się przy samodzielnym montażu.
• Rozeta kwadratowa pasuje do minimalistycznych wnętrz, ale każde przekrzywienie o kilka stopni jest na niej widoczne, więc wymaga starannego montażu.

Dolna rozeta (pod klucz, wkładkę lub WC) powinna pochodzić z tej samej serii co klamka, bo inaczej kształt i wykończenie nie będą się zgadzać. Gdy przechodzisz z szyldu podłużnego na rozety, sprawdź, czy okrągła rozeta zakryje ślady po starym szyldzie. Przegląd kształtów i typów okuć znajdziesz w artykule o tym, jakie są rodzaje klamek drzwiowych.

Na jakiej wysokości powinna być klamka w drzwiach?

Klamkę montuje się standardowo na wysokości ok. 105 cm od gotowej podłogi, w praktyce w przedziale 100-110 cm. Według poradnika o wysokości klamki w domach jednorodzinnych nie ma jednego sztywnego przepisu, a w obiektach publicznych i przestrzeniach dla osób z niepełnosprawnościami zaleca się zakres 85-110 cm.

W nowych drzwiach wysokość wyznacza fabrycznie osadzony zamek, więc zmienia się ją tylko przy drzwiach robionych na zamówienie. Niżej, ok. 90-100 cm, montuje się klamki dla dzieci, osób starszych i osób z ograniczoną mobilnością. W drzwiach o podwyższonej wysokości, 220-240 cm, 105 cm pozostaje poprawne ergonomicznie, choć wizualnie może wydawać się nisko.

Mierz od gotowej posadzki, a nie od wylewki, uwzględniając grubość paneli czy płytek. W jednym pomieszczeniu wszystkie klamki powinny być na tej samej wysokości.

Klamki do drzwi wewnętrznych i zewnętrznych: czym się różnią?

Klamki do drzwi wewnętrznych i zewnętrznych mierzy się tak samo, ale drzwi zewnętrzne częściej mają rozstaw 90 lub 92 mm, grubsze skrzydło i okucia odporne na korozję oraz próby włamania. Do drzwi wewnętrznych wystarczają klamki i gałko-klamki na szyldach podłużnych, okrągłych, kwadratowych lub owalnych.

Na drzwiach zewnętrznych stosuje się klamki, klamko-pochwyty i pochwyty, najczęściej ze stali nierdzewnej, mosiądzu lub lakierowanego proszkowo aluminium. Antaby, czyli długie pochwyty, występują w długościach od ok. 50 do ok. 170 cm: dłuższe montuje się w nowoczesnych drzwiach wejściowych, krótsze w furtkach i bramkach. Wkładka bębenkowa musi mieć długość dobraną do grubości drzwi i szyldu; zbyt długa wystaje i ułatwia wyłamanie, zbyt krótka nie da się zamontować.

Wymiary klamek do drzwi profilowych i przesuwnych

Drzwi z profili aluminiowych i PVC wymagają klamek na wąskich szyldach, zwykle o szerokości ok. 20-35 mm, bo standardowy szyld 40-50 mm nie mieści się na wąskiej ramie. Rozmieszczenie śrub, długość trzpienia i rodzaj wkrętów muszą pasować do punktów mocowania w profilu, dlatego klamkę do takich drzwi dobiera się według dokumentacji systemu drzwiowego.

W drzwiach przesuwnych nie stosuje się klamek obrotowych, bo wystająca rączka blokowałaby przesuw. Zamiast nich używa się:

• klamek hakowych, współpracujących z zamkiem hakowym i niewystających poza obrys skrzydła,
• uchwytów wpuszczanych (muszli), zwykle o średnicy lub długości ok. 50-150 mm, frezowanych na płasko ze skrzydłem,
• naparstków o średnicy ok. 20-30 mm, pozwalających wysunąć skrzydło chowane w ścianę.

Przy drzwiach przesuwnych wygodnie jest kupić gotowy zestaw okuć, w którym uchwyty i zamek są do siebie dopasowane. Precyzyjne frezowanie jest tu warunkiem, żeby uchwyt licował się z powierzchnią.

Klamki antywłamaniowe, obiektowe i przeciwpożarowe: jakie wymiary i normy?

W drzwiach antywłamaniowych, obiektowych i przeciwpożarowych klamka jest częścią certyfikowanego zestawu, więc poza rozstawem i trzpieniem musi też spełniać wymagania producenta drzwi. Klamki i gałki klasyfikuje norma PN-EN 1906, m.in. pod kątem trwałości i odporności na włamanie; w okuciach obiektowych spotyka się też wymiary zgodne ze standardami DIN.

Klamki antywłamaniowe mają zwykle dłuższy i grubszy szyld ze stali hartowanej, który osłania zamek i wkładkę przed wyłamaniem i przewierceniem. Śruby przechodzą przez skrzydło i są wkręcane od wewnątrz, więc nie da się ich odkręcić z zewnątrz. Klamki obiektowe do biur, szkół i urzędów mają masywniejszą budowę i często grubszy trzpień, bo pracują przy wielu cyklach otwarcia dziennie.

W drzwiach przeciwpożarowych (klasy EI30, EI60, EI90 oznaczają odporność ogniową w minutach) montuj wyłącznie klamkę dopuszczoną w dokumentacji tych drzwi. Wymiana okuć na przypadkowy model, nawet o pasującym rozstawie, może naruszyć klasyfikację ogniową i działanie drzwi podczas ewakuacji, dlatego przed zmianą zapytaj producenta drzwi. Ta sama zasada dotyczy drzwi o certyfikowanej klasie antywłamaniowej. Klamki elektroniczne i elementy systemów inteligentnego domu również muszą mieć rozstaw i wymiary montażowe zgodne z zamkiem.

Lista kontrolna przed zamówieniem klamki

• Rozstaw zmierzony od środka trzpienia do środka otworu zamka, dwukrotnie.
• Rodzaj zamka: na klucz, na wkładkę, WC albo bez dolnego otworu.
• Przekrój trzpienia (8, 9 lub 10 mm) zgodny z otworem w zamku.
• Grubość skrzydła w miejscu montażu i odpowiednia długość trzpienia.
• Wymiary starego szyldu i rozstaw jego śrub, jeśli nowy szyld ma zakryć stare otwory.
• Kierunek otwierania, jeśli rączka lub szyld nie są uniwersalne.
• Wysokość osi klamki, jeśli montujesz ją w nowych drzwiach lub dla dzieci i osób starszych.
• Dokumentacja producenta przy drzwiach antywłamaniowych i przeciwpożarowych.

Z tymi danymi porównasz kartę produktu z wymiarami drzwi i unikniesz sytuacji, w której klamka z pozoru pasuje, ale szyld nie trafia w zamek.